Engels

Ga naar: navigatie, zoeken
Engels (English)
Gesproken in

grote delen van :

wereldwijd als lingua franca

Sprekers 335 miljoen moedertaalsprekers[1]
Rang 3 (moedertaal)
Taalfamilie

Indo-Europees

Dialecten
  • Noord-Engels
  • Midlands-Engels
  • Schots-Engels
Creoolse talen
Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in

 India
 Verenigde Staten
 Pakistan
 Nigeria
 Filipijnen
 Verenigd Koninkrijk
 Zuid-Afrika
 Tanzania
 Kenia
 Canada
 Oeganda
 Ghana
 Australië
 Sri Lanka
 Kameroen
 Zimbabwe
 Malawi
 Zambia
 Rwanda
 Hongkong
 Sierra Leone
 Papoea-Nieuw-Guinea
 Singapore
 Curaçao
 Nieuw-Zeeland
 Ierland
 Liberia
 Jamaica
 Namibië
 Sint Maarten
 Lesotho
 Botswana
 Mauritius
 Swaziland
 Trinidad en Tobago
 Fiji
 Guyana
 Salomonseilanden
 Malta
 Bahama's
 Zuid-Soedan
 Belize
 Barbados
 Nederland (Saba, Sint Eustatius)
 Vanuatu
 Guam
 Saint Lucia
 Saint Vincent en de Grenadines
 Amerikaanse Maagdeneilanden
 Micronesia
 Kiribati
 Jersey
 Guernsey
 Grenada
 Seychellen
 Man
 Dominica
 Antigua en Barbuda
 Bermuda
 Marshalleilanden
 Kaaimaneilanden
 Saint Kitts en Nevis
 Gibraltar
 Britse Maagdeneilanden
 Cookeilanden
 Turks- en Caicoseilanden
 Palau
 Anguilla
 Montserrat
 Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
 Falklandeilanden
 Norfolk
 Christmaseiland
 Pitcairneilanden
Afrikaanse Unie
 Europese Unie
 Unie van Zuid-Amerikaanse Naties
 Verenigde Naties
Zie ook: Lijst van landen waar Engels een officiële taal is

Taalorganisatie geen
Taalcodes
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng
Portaal    Taal
Engels

Het Engels (English) is een Indo-Europese taal, die vanwege de nauwe verwantschap met talen als het Fries, (Neder-)Duits en Nederlands tot de West-Germaanse talen wordt gerekend. De taal is ontstaan in Engeland in de tijd van de Angelsaksen en is nu de lingua franca in grote delen van de wereld, als resultaat van de militaire, economische, culturele, wetenschappelijke en politieke invloed van het Britse Rijk gedurende de 18e, 19e en begin 20e eeuw[2] en de invloed van de Verenigde Staten vanaf het begin van de 20e eeuw tot op heden. Het Engels wordt tegenwoordig op grote schaal gebruikt als tweede taal of officiële taal in de Gemenebestlanden en is de voertaal van vele internationale organisaties. Zo is het een van de zes officiële talen van de Verenigde Naties.

De gezamenlijke Engelstalige landen en hun gewoonten worden soms aangeduid als Angelsaksisch, om verwarring te voorkomen met de andere betekenis van 'Engels', nl. 'uit Engeland'.

Betekenis

EN: Engels gesymboliseerd door taalcode ISO 639-1

Modern Engels wordt soms beschreven als de eerste wereldwijde lingua franca [3][4] en is de belangrijkste internationale taal voor communicatie, wetenschap, luchtvaart, toerisme, radio, diplomatie en in de zakenwereld.[5] De uitbreiding van de taal vanaf de Britse eilanden over de hele wereld begon tegelijk met de groei van het Britse Rijk, en aan het eind van de 19e eeuw was de taal werkelijk wereldwijd verspreid.[6] De taal is dominant in de Verenigde Staten en door de groeiende economische en culturele invloed en status van dit land als wereldmacht sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is ook de positie van de Engelse taal wereldwijd versterkt[4], waardoor ze zich tot een echte wereldtaal heeft ontwikkeld.

Een goede kennis van het Engels is een vereiste in een aantal werkgebieden en beroepen zoals geneeskunde en informatica; ten gevolge daarvan beheersen ten minste één miljard mensen op zijn minst de beginselen van het Engels.

Taalkundigen als David Crystal wijzen erop dat een van de gevolgen van de groei van het Engels (net als andere wereldwijd gesproken talen) is dat de taalkundige diversiteit op veel plekken ter wereld verloren gaat, met name in Australazië en Noord-Amerika.

Geschiedenis

Zie ook: Grote klinkerverschuiving (Engels).

Oorspronkelijk is het Engels ontstaan uit vele dialecten (Oudengels), die naar Engeland werden overgebracht door de Angelsaksische kolonisten, beginnend in de 5e eeuw. De taal werd sterk beïnvloed door de Oudnoorse taal van de Vikingen. Na de Normandische verovering van Engeland in 1066, ontwikkelde Oudengels zich tot Middelengels. Onderdeel van die verandering was het grote gebruik van leenwoorden uit de Normandische woordenschat en het gebruik van Normandische spellingsregels. Het hedendaagse Engels ontwikkelde zich daarvandaan, en ging door met het opnemen van buitenlandse woorden, met name uit het Latijn en Grieks.

Het Engels vindt zijn oorsprong in de Germaanse talen die in Groot-Brittannië gesproken werden, in het bijzonder de taal van de Angelen, de Saksen en de Juten[7]. Het is sterk beïnvloed door het Oudnoords (dankzij de vele Vikingen die er zich vestigden tussen 800-1000) en vooral het Oudfrans (na de verovering door de Normandiërs in 1066). De grammaticale structuur van het Engels is dus nog steeds overwegend Germaans op enkele aan de Romaanse talen ontleende zinsconstructies na, maar van de totale Engelse woordenschat is veel (circa 60%) ontleend aan het Oudfrans en Latijn. Men noemt het Engels daarom soms ook wel een brugtaal tussen de wereld van de Germaanse en die van de Romaanse talen.

Het Engels wordt doorgaans als volgt geperiodiseerd:

Modern gebruik

De Engelse taal is vanaf de 20e eeuw de invloedrijkste taal ter wereld. Dit is deels het gevolg van de Britse expansie in de 19e eeuw waardoor het Engels in veel voormalige koloniën nog steeds de voornaamste (ambtelijke en bestuurlijke) taal is maar vooral door de cultureel en wetenschappelijk dominerende Verenigde Staten.

Eerste taal

Engels is de officiële taal van onder andere Australië, Belize, Nieuw-Zeeland en Nigeria, en een van de officiële talen van onder andere Canada, Ierland en Zuid-Afrika. Engels fungeert de facto als officiële taal van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika.

Landen en staten van de wereld waar het Engels een officiële of de facto officiële functie vervult.

██ Landen en staten waar het Engels de officiële taal is of de moedertaal van de meerderheid.

██ Landen en staten waar het Engels een officiële maar niet de meest gesproken taal is.

Tweede taal

Zie ook Lijst van landen waar Engels een officiële taal is.

Het Engels wordt door een zeer groot deel van de wereldbevolking als tweede taal gesproken. Beschouwt men alleen de eerstetaalsprekers, dan wordt het Engels overtroffen door zowel het Mandarijn als het Spaans.[1][8] De taal fungeert als lingua franca bij de communicatie in wetenschap, techniek en het internationale politieke en economische verkeer over de gehele wereld.

Een initiatief van de Universiteit van Cambridge is de University of Cambridge ESOL examination is een serie van examens die de beheersing van de Engelse taal toetst van personen wie Engels niét als moedertaal spreken. Wereldwijd nemen jaarlijks 2 miljoen mensen deel aan de examens en het examen wordt in meer dan 130 landen afgenomen.

Het Engels is ook in Nederland voor veel mensen hun tweede taal, en voor een aantal hun eerste taal. In Vlaanderen is het de derde taal. In het voortgezet onderwijs is Engels een verplicht eindexamenvak.

Woordenschat

Het Engels heeft vergeleken met andere talen een zeer grote woordenschat. Dit ligt mede aan het feit dat er vaak twee woorden zijn voor één begrip: een Germaans en een Romaans (bijvoorbeeld freedom en liberty betekenen beide 'vrijheid'). Het verschil in gebruik wordt grotendeels bepaald door het register: de Germaanse woorden worden bij voorkeur in het dagelijks leven gebruikt, de Romaanse synoniemen in officiële geschreven taal.[noten 1] Het totaal aantal woorden in de Engelse taal is onderwerp van discussie, maar volgens de Oxford Dictionary zijn het er minimaal 500.000.

Naar aanleiding van een onderzoek dat werd uitgevoerd op 80.000 woorden in de Shorter Oxford Dictionary (derde editie) in 1973[9] wordt de oorsprong van de Engelse woorden als volgt ingeschat:

Franse oorsprong

Een groot deel van de Engelse woordenschat is van Franse of langues d'oïl-oorsprong. Deze woorden werden overgenomen in het Engels via de Anglo-Normandische taal die werd gesproken door de bovenklasse in Engeland in de eeuwen na de Normandische verovering van Engeland. Woorden van Normandisch-Franse herkomst zijn onder andere competition, mountain, art, table, publicity, police, role, routine, machine en force. In de loop van de tijd zijn deze woorden verder verengelst, waardoor ze beter passen bij de Engelse regels op het gebied van fonologie, uitspraak en spelling.

Sommige Franse woorden werden pas later overgenomen, van de 17e tot de 19e eeuw, toen het Frans de dominante taal was van de westerse internationale politiek en handel. Deze woorden kunnen normaal gesproken worden onderscheiden, omdat ze de Franse regels voor uitspraak en spelling met inbegrip van diakritische tekens hebben behouden. Het zijn vaak ook frases in plaats van losse woorden. Voorbeelden hiervan zijn façade, table d'hôte en affaire de cœur. Typisch voor deze woorden en frase is dat ze hun oorspronkelijke Franse spelling en uitspraak hebben behouden, omdat historisch gezien de nadruk werd gelegd op de Franse herkomst om te benadrukken dat de gebruiker van de woorden goed opgeleid en wel bereisd was, wat duidde op een hogere sociale status van de gebruiker.

Nederlandse woorden in het Engels

Zie Lijst van Nederlandse leenwoorden in het Amerikaans-Engels voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Nederlands heeft ook een aanzienlijke bijdrage geleverd aan het Engels, vooral in woorden die te maken hebben met de scheepvaart. Enkele redelijk gangbare Engelse (vaak Amerikaanse) woorden met een Nederlandse oorsprong zijn: cookie (koekje), cruise (doorkruisen), dike (dijk), Santa Claus (van Sinterklaas), waffle (wafel) bourse (beurs) en yacht (jacht (boot)). Ook het woord apartheid is een woord dat via Zuid-Afrika van het Nederlands naar het Engels verhuisd is.

Spelling

Het Engels heeft een zeer diepe orthografie, dat wil zeggen, er is weinig verband tussen uitspraak en schrijfwijze. Veertig klanken worden op 1120 verschillende wijzen geschreven. Volgens onderzoeker Eraldo Paulesu van de Milaanse universiteit is dit er de oorzaak van, dat in Engelstalige landen tweemaal zoveel dyslexie-diagnoses worden gesteld als in Italië. In het Italiaans worden 25 klanken op slechts 33 verschillende wijzen geschreven.

Die onregelmatigheid van de Engelse spelling en uitspraak kan geïllustreerd worden met het gedicht The Chaos van Gerard Nolst Trenité

Zie ook

Externe links

Zoek Engels op in het WikiWoordenboek.
Zie de van Wikipedia.

Beluister

(info)
Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Engels op Wikisource
Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Engels.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek