Overeenkomst van Linggadjati

Ga naar: navigatie, zoeken
Moment uit de conferentie met van links naar rechts: Wim Schermerhorn, Lord Killearn en Soetan Sjahrir

De overeenkomst van Linggadjati is een op 15 november 1946 gesloten politiek akkoord tussen de Commissie-Generaal namens de Nederlandse regering en de leiding van de eenzijdig uitgeroepen Republik Indonesia.

De overeenkomst werd gesloten te Linggadjati (in moderne Indonesische spelling Linggajati), een bergdorp op West-Java. Voor Nederland drukte luitenant-gouverneur-generaal Van Mook zijn stempel op de onderhandelingen die op 11 en 12 november werden gevoerd; voor Indonesië was dat Sjahrir. Bij de ondertekening op 25 november in het paleis Rijswijk waren ook Soekarno en Hatta aanwezig.

Nederland beloofde het gezag van de republiek over Java, Madoera en Sumatra de facto te erkennen . De republiek zou een deelstaat worden van de Verenigde Staten van Indonesië, die uiterlijk op 1 januari 1949 zouden zijn opgericht en met Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen de Nederlands-Indonesische Unie vormen. Aan het hoofd van deze unie zou de Nederlandse koning staan.

Het kabinet-Beel I was verdeeld over het akkoord. De ministers van de PvdA steunden het maar die van de KVP hadden bezwaar tegen de symbolische rol en het vrijblijvend karakter van de op te richten Nederlands-Indonesische Unie. De Tweede Kamer nam de motie Romme - Van der Goes van Naters[1] aan met een interpretatie van het akkoord die Indonesië niet wilde accepteren. Omdat er twee varianten van de overeenkomst gehanteerd werden, noemde men het ook wel het dubbele akkoord van Linggadjati.

Buiten de regeringscoalitie in Den Haag was aan de rechterzijde van christelijke en liberale partijen het verzet groot. Op 14 december werd het Nationaal Comité Handhaving Rijkseenheid gevormd, met de oorlogspremier Pieter Sjoerds Gerbrandy als boegbeeld. Binnen twee weken werden 300.000 handtekeningen ingezameld.

Op 25 maart 1947 ratificeerde Nederland dit door de voornoemde motie 'aangeklede' Linggadjati. Over de uitvoering ervan ontstonden conflicten. Op 20 juli van dat jaar zegde de Nederlandse regering de overeenkomst op, waarna militair ingrijpen volgde door middel van Operatie Product; de eerste van twee 'politionele acties' van de Nederlandse strijdkrachten in Indonesië.

De villa te Linggadjati waar de overeenkomst werd gesloten
Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Overeenkomst van Linggadjati op Wikisource